OYUN VE OYUNCAK SEÇİMİ (0-3 YAŞ)

Oyun Nedir?

Çocuğun zihinsel kapasitesini geliştiren bir faaliyettir. Dış dünyanın kavranılması, öğrenilmesi ve hayata hazırlanmanın en keyifli yoludur. Çocuğun içsel duygularını, çatışmalarını, kaygılarını yansıttığı duyguları tanıma ve anlama aracıdır. Ailelerin çocuklarıyla iletişim kurma ve çocuğun sıkıntılarını çözmek için vakit geçirme fırsatı yaratan bir faaliyettirBu noktada oyunun ne olmadığını da açıklamak gerekir. Büyükleri rahatsız etmeden bir köşede çocuğun oyalandığı; sadece eğlendirici hatta oyalayıcı nafile bir faaliyet değildir. Eğitim çağında ki çocuklar için zaman kaybı değildir. Çocuktur, hepsi oynar. Anlamı yok denmemelidir. Çünkü oyun çocuğun en önemli işidir.

Oyunun Çocuğun Gelişimine Katkısı Nedir?

Oyunun Çocuğun Fiziksel Gelişimine Katkısı

Oyun sırasında çocuğun bazı hareketleri sürekli olarak tekrarlaması, doğal olarak onun kas gelişimini hızlandırır. Çocukların yürüme, koşma, atlama, tırmanma gibi eylemlerle sürekli hareket halinde olmaları, onların büyük kas gelişimini; koparma, kesme, tutma, yoğurma, delme, boyama gibi etkinlikleri tekrarlaması küçük kas gelişimini destekler.

Oyunun Çocuğun Duygusal Gelişimine Katkısı

Çocuk, gerçek yaşamda kendisini rahatsız eden durumları ve diğer insanlarla paylaşamadığı duygularını oyununa yansıtabilir, oyun yoluyla ifade edebilir. Çocuk, ailede yaşanılan herhangi bir olumsuz olayı, kardeş kıskançlığını, korkularını, sevinç, acıma, kaygı, dostluk, düşmanlık, sevme, sevilme, güven duyma gibi birçok duygusal tepkiyi ve bu tepkileri kontrol etmeyi oyun olayı öğrenir.

Oyunun Çocuğun Sosyal Gelişimine Katkısı

Öncelikle oyun, çocuğun kişisel ve toplumsal alışkanlıkları kazanmasını sağlar.Çocuğun çevresindeki insanlarla iletişim kurmasını, işbirliği yapmasını ve yardımlaşma becerilerini geliştirir. Çocuk, oyun yoluyla teşekkür etme, günaydın, iyi geceler deme gibi sözel kuralları ve sıra bekleme, konuşan birini dinleme gibi kuralları öğrenir. Başkalarına saygı gösterme, başkalarının ve kendi haklarını koruma, verilen görevleri üstlenme, karar verip uygulayabilme, işbirliği yapabilme gibi toplumsal kuralları öğrenir. Oyunla çocuğun doğru-yanlış, iyi-kötü, güzel-çirkin, haklı-haksız gibi ahlaki kavramları geliştirir.

Oyunun Çocuğun Zihinsel Gelişimine Katkısı

Oyun, çocuğa araştırma, nesneleri tanıma ve problem çözme imkanı tanır. Bu yolla çocuk, büyüklük, şekil, renk, boyut, ağırlık gibi çok sayıda kavramı öğrenir. Bunun yanı sıra eşleştirme, sıralama, analiz, sentez ve problem çözme gibi zihinsel işlemleri gerçekleştirir.

Oyunun Çocuğun Dil Gelişimine Katkısı

Oyun, çocuğun dil gelişiminde önemli bir role sahiptir. Çocuğun dil becerileri ebeveynleriyle oynadıkları sözlü oyunlar, kendisine anlatılan masallar ve ninniler aracılığıyla gelişir. Çocuklar kardeşleriyle veya diğer çocuklarıyla oyunlarında yeni sözcükler kazanırlar. Oyun, çocuğun sıra alma ve karşılıklı sohbet becerilerini geliştirir. Anne ya da çocuğa bakan kişinin çocukla birlikte gerçekleştirdiği oyun etkinlikleri, iletişim araçlarını öğretme ve kullanmada ideal bir ortam oluşturur.

Oyunun Çocuğun Yaratıcılığının Gelişimine Katkısı

Çocuğun yaşamında önemli bir yer tutan oyun gerçek ile hayal dünyası arasında bir köprü işlevi görür. Çocuk için yaratma ortamı olan oyun, çocuğun yaratıcılığını geliştirir. Yaratıcı oyun çocukların daha önceden belirlenmiş metinler ve kurallar olmadan, gelişim düzeyine uygun, değişik şartlarda tek başlarına ya da gruplar halinde kendi koydukları kurallarla oynadıkları oyundur. Birçok el işi etkinlikleri, su, kum, havuzu ve bahçede oynanan oyunlar çocuklara yaratıcılık için olanak tanır.

0-3 Yaş Arası Çocukların Oynadıkları Oyunlar Nelerdir?

Çocuğun oyun tercihi yaşına ve bireysel özelliklerine göre farklılaşır. Çocuklar yaşamın ilk döneminde bedeniyle oynar, nesneleri yakalar, ağzına götürür, nesneleri atarak arkasından bakar ve çıkardığı sesleri dinler. Çocuk için bu davranışlar oyundur. 2 yaşa doğru tek başlarına oynar, sonra başkalarının oyunlarını izler ve daha sonra yanlarında başka çocuklar olmasına rağmen onlarla iletişime girmeden kendi başlarına oynarlar. Çocuk oyun sırasında bağımsızdır, ancak seçtiği faaliyetler onu diğer çocukların yakınına getirir. 2-4 yaş arasında çocuklar arasındaki iletişim çok azdır. Bir oyuncağı istemek, düşüncelerini söylemek gibi az iletişim gerektiren durumlarda birbirleriyle etkileşirler. Aynı zamanda 2 yaş civarı hayali oyunlar oynamaya başlarlar. Çocuk, oyununda sevdiği hayvanla konuşur, bir kapağı direksiyon yapabilir. Çevresinde gördüğü olayları ve insanları taklit etmeye başlar. Oyunlarında anne baba, olur bebeğine bakar.

 

0-3 YAŞ ARASI ÇOCUKL ÇOCUKLARA UYGUN OYUN VE OYUNCAKLAR

0-9 aylık

  • Müzik kutuları (kurmalı veya elektronik)
  • Hareketli oyuncaklar
  • Kucaklanacak oyuncaklar
  • Basit şiir, ninni ve şarkılar
  • Ses çıkartan tahta ve plastik oyuncaklar
  • Diş kaşıma halkaları
  • Bez oyuncaklar
  • Çocukların rahatça tutabilecekleri çıngıraklar
  • Büyük renkli küre ve küpler
  • Rüzgar çanları
  • Kumaş kitaplar
  • Renkli resim ve portreler

9 aylıktan- 1yaşına kadar

  • Çadır bezinden salıncak
  • Küpler ve basit bloklar
  • Büyük tahta çivilerle geçme oyuncaklar
  • Top
  • Tef, makara, zil, davul,
  • Ağır olmayan kapaklı tencereler
  • Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar

12-18 aylık

  • İtmeli çekmeli ses çıkartan oyuncaklar
  • Üstüne çıkılabilecek, içine girilebilecek büyüklükte oyuncaklar
  • Boş tahta ve mukavva kutular
  • Oyuncak süpürge, faraş ve bezler
  • Öykü cd
  • Resimli kitaplar

18 aylık-2 yaşına kadar

  • Tahta çekiç, çivi ve çakma panoları
  • Tahta, bez ve plastik hayvanlar
  • Su havuzu
  • Evde dışarıda salıncak
  • Kum havuzu ve kum oyuncakları
  • Kazı için kürek, kova
  • Küçük bebek, fasulye torbaları
  • Şiir kaset, cd ve kitapları

2-2.5 yaş

  • Oyuncak bebek ve bebek malzemeleri
  • Plastik oyuncak tabak, çanak, çay takımları, yemek pişirme gereçleri
  • Yumurta çırpıcağı
  • Leğen, oyuncak ütü
  • Su oyuncakları
  • Şişirilebilir toplar
  • Büyük kamyon ve trenler
  • Sallanan at
  • İş tezgahı, tahta tornavida, çekiç vs.
  • Oyuncak telefon
  • Müzik aletleri, zil, tef
  • Yumuşak tebeşir, pastel boya ve kağıt

2.5 -3 yaş

  • Boncuk ve gerekli ip
  • Sabunla balon yapma
  • 6-8 parçalı basit yap-boz
  • Oyuncak mutfak donanımı
  • Trenler
  • Büyük bloklar
  • Tekerlekli el arabası ve küçük arabalar
  • Büyük fırçalar ve suluboya için büyük boylarda resim kağıdı
  • Oyuncak araba ve üç tekerlekli bisiklet
  • Oluklu mukavva
  • Oyun masası ve sandalyeler
  • Hayvanat bahçesi ve sirk gezisi
  • Kullanılacak görseller: adı gecen oyuncaklar

Kaynak: Kadıköy meb/0-18 yaş grubu gelişim rehberi