OYUN VE OYUNCAK SEÇİMİ (3-6 YAŞ)

Oyun Nedir?

Oyun, öğrenme ve sağlıklı gelişimin bir parçasıdır. Çocuk oyunla çevresini tanır, öğrenir, öğrendiği bilgi ve becerileri geliştirir. Sosyalleşmeyi, ilişki kurmayı öğrenir.

Oyunun Çocuğun Fiziksel Gelişimine Katkısı Nedir?

Çocuklar bu dönemde genellikle yaşıtlarıyla oynar ve grup oyunlarında yer alırlar. Grup oyunlarının pek çoğunda kaslar hareket halinde olduğundan çocuğun fiziksel gelişimi desteklenir. Oyun esnasında el becerileri desteklenir ve bu sayede çocuk okula başladığında kalem tutma, çizgi çalışmaları gibi akademik becerilere geçişi destekleyen hazır oluşu sağlar.

 

Oyunun Çocuğun Duygusal Gelişimine Katkısı Nedir?

Oyun, çocuğun kendisini en açık ve en rahat şekilde ifade ettiği ortamdır. Bu ortamda çocuk gün içinde yaşadığı öfke, kızgınlık, üzüntü gibi olumsuz duyguları ifade etme fırsatı bulmakla birlikte, yaşadığı olumlu duyguları da tekrar yaşayabilme fırsatı bulur. Oyun esnasında başarının hazzını yaşama, başkaları ile işbirliği yapmanın mutluluğunu yaşar. Bunun yanında olumsuz duygularla baş etme becerisini de geliştirir.

Oyunun Çocuğun Sosyal Gelişimine Katkısı Nedir?

3-6 yaş, çocuklar için sosyalleşmenin sıçrama yaşadığı bir dönemdir: 3 yaşına kadar çocuklar, anne-baba ve yakın akraba çevreleri içinde sosyalleşir. 3 yaştan itibaren özellikle anaokuluna ve oyun gruplarına devam eden çocuklar kendilerine benzeyen çocuklarla bir araya gelerek kendi yaş grubunun sosyal yapısını oluşturur hem de bu yapıya katılırlar. Bu aşamada artık evin “prens” ya da “prenses”i rolünden çıkarlar. Tüm çocuklarla eşit oldukları, kuralların her çocuk için aynı olduğu bir ortama girerler. Bu nedenle grup kurallarına uyma, çocuk için sosyal kabulün en önemli parçalarından biri haline gelir. Hatta zaman zaman, çocuk bu kuralları evde anne-babasına da uygulamaya çalışır, kurallara evde uyulmadığında anne-babasını uyarır. Okul öncesi dönemi kapsayan 3-6 yaş döneminde çocuklar genellikle oyun oynayarak sosyal yaşama uyum sağlamayı öğrenirler. Sıra bekleme, izin isteme, paylaşma, işbirliği yapma gibi temel becerilerin altyapısı bu dönemde oluşur. Bu dönemde aynı zamanda, gerçek hayatta var olan cinsiyet rollerine ilişkin temel algılar da oluşur ve çocuk kendi cinsiyetinden olan ebeveynin rollerini taklit ettiği oyunlar oynar.

Oyunun Çocuğun Zihinsel Gelişimine Katkısı Nedir?

Oyun, çocuğun dış dünyayı keşfettiği, yeni bilgiler edindiği, öğrendiklerini uygulama fırsatı bulduğu bir ortamdır. Bu dönemde oynadığı oyunlarla çocuğun görsel ve işitsel hafızası güçlenir, eşleme, isimlendirme, problem çözme, muhakeme, amaca yönelme, planlama gibi bilişsel süreçleri desteklenir. Tüm bu beceriler, yaşamın ilerleyen dönemlerinde çocuğun gelişimine ok yönlü katkıda bulunur.

Oyunun Çocuğun Dil Gelişimine Katkısı Nedir?

3-6 yaş dönemi, dil gelişiminde çocuk için oldukça önemli bir dönemdir. Dil gelişimi, bilişsel ve zihinsel gelişimle çoğu zaman paralel gitmekle birlikte bu beceriler için kritik bir önem de taşıyabilmektedir. Bu dönemde oyun aracılığı ile çocuğun kelime hazinesi genişler, ifade edici dil becerileri gelişir, bir olayı ya da oyunu başından sonuna kadar anlatma becerileri desteklenir. Konuşma akıcılık ve bütünlük kazanır.

Oyunun Çocuğun Yaratıcılığına Katkısı Nedir?

3-6 yaş döneminde çocukların hayal gücü çok geniştir. Yetişkinlere oldukça anlamsız gelebilecek bir şekli, çok farklı bir şekilde yorumlayabilir ve anlamlandırabilirler. Bu dönemde hayal gücünün genişliği ve bilişsel esneklik, yaratıcılığı tetikler. Parmak boyası, resim, kes-yapıştır çalışmaları, hamurla oynanan oyunlar, yarım bırakılan hikayeyi tamamlama, yarım bırakılan bir resmi tamamlama, verilen bir şekli başka bir şekle dönüştürme gibi çalışmalar yaratıcılığı destekler.

3-6 Yaş Arası (Okul Öncesi Dönem) Çocuklar Ne Tür Oyunlar Oynarlar?

Çocukların yaşları büyüdükçe oyunları değişir ve karmaşıklaşır.3-6 yaş arasında çocuklar hayali oyunlar ve grup oyunları oynarlar. Hayali oyun çocuğun bir nesneyi başka bir nesne gibi, bir durumu başka bir durum gibi düşünerek kurduğu oyunlardır. Çocuğun oyuncaklarıyla konuşması, bir sopayı at yapması, oyuncak fincandan çay varmış gibi içmesi hayali oyunlara örnek verilebilir. Sevdikleri hayvanlarla hayali arkadaşlıklar kurup saatlerce oynayabilirler. Hayali oyunlar hemen hemen her konuyla ilgili olabilir ve bu nedenle her yerde (evde, sokakta vs.) oynanabilir. Çocuklar 2-3 yaşlarında kendi başlarına hayali oyunlar oynarken yaş büyüdükçe (bu oyunları) arkadaşları ve çevrelerindeki diğer kişilerle oynayabilirler.

4-6 yaş civarında çocuklar bedensel hareketlerinin gelişmesiyle top oynama, koşma, atlama, tırmanma gibi oyunlardan hoşlanırlar. Üç tekerlekli bisiklete binebilirler. Çocuklar 5-6 yaşlarında grup oyunları oynamaya başlarlar. Grup oyunları çocukların(saklambaç gibi) birlikte oynadıkları oyunlardır. Bu yaşta çocukların oyuncaklardan sıkıldıkları ve

çevrelerindeki çocuklarla oynamayı daha çok tercih ettikleri görülür.

 

3-6 Yaş Arası Çocuklara Uygun Oyun Ve Oyuncaklar Nelerdir?

3-4 yaş arası

  • Parmak boyası
  • Kil, plastik ve tuz seramiği
  • Keskin olmayan makas ve kağıtlar
  • Basit teyp
  • İtmeli-çekmeli araçlar
  • Düğmeli ve fermuarlı giysileri olan bebekler
  • Resimli loto
  • Basit bilmece ve tahmin oyunları
  • Kızak
  • Öykü kitapları ve masallar
  • Renkli çıkartmalar
  • Basit sayı ve harf oyuncakları

4 yaş için

  • Poster resimler, resim sehpası, kıl fırçalar,
  • Parmak kuklaları ve sahne
  • Hemşire ve doktor önlüğü
  • Oyuncak bakkal dükkanı donanımı
  • Kavram geliştirici oyuncaklar
  • Çekiç, çivi, mantar pano
  • Tahta ve tebeşir
  • Kolaj çalışması, artık kağıt ve kumaş parçaları
  • İp bağlama ve çeşitli kağıt işleri
  • Tahterevalli
  • Doğada gezintiler
  • Domino
  • Dikiş kartları
  • Boz-yap oyuncakları
  • Mıknatıslar
  • Büyüteç
  • Küçük ev hayvanları (akvaryum balıkları, kaplumbağa, kuş gibi)
  • Fazla bakım istemeyen küçük bitkiler

5 yaş için

  • Büyük bebek arabası
  • Üç boyutlu çalışmalar
  • Normal tornivada ve büyük vida, somun, cıvatalar
  • 8-12 parçalık boz- yap
  • Tekerlekli patenler
  • Basit resim, harf ve sayı oyunları
  • Okul ve sanat konularında öykü kitapları (çocuğa okunmak üzere)
  • Gölge kuklaları

6 yaş için

  • Atlama ipi
  • Basit dikiş ve dokuma
  • Büyük arabalar
  • El kuklaları
  • Kullanılmayan giysiler
  • Halka atma ve top oyunları
  • Seksek, bilye
  • Körebe, birdirbir, saklambaç vs oyunları
  • Çember çevirme ve topaç
  • Basit kağıt oyunları
  • Laboratuar oyuncakları (basit mikroskop ve deney araçları)
  • Çeşitli ev işlerine yardımcı olma(bakkala gitme, bulaşık yıkama, tamir işleri gibi)

 

3-6 Yaş Arası Çocuklar Bilgisayar Oyunları Oynamalı Mıdır?

Çocuklar bilgisayar ve video oyunları oynamaktan çok hoşlanırlar. Erkek çocukları kız çocuklarına göre bilgisayar başında daha fazla zaman geçirebilmektedir. Okulöncesi yaşlara yönelik bazı bilgisayar oyunları çocukların öğrenme ve algılama becerilerini destekleyebilir. Bilgisayar oyunlarını seçerken şiddet içeren oyunlar olmamasına ve yaşına uygun olmasına dikkat edilmelidir. Çocuklara televizyon izlemede sınır koyduğumuz gibi bilgisayarda oyun oynama süresi belirlenmeli ve oyunların içeriğine özen gösterilmelidir. Bu dönemde bilgisayar başında geçirilebilecek en fazla süre yarım saat


kadardır.

Anne Babalar 3-6 Yaş Arası Çocuklarına Oyun Ortamı Hazırlarken Nelere Dikkat Etmelidir?

 Arkadaş edinebileceği, başka çocuklarla birlikte olabileceği ortamlar hazırlayın. Örneğin çocuğunuzun arkadaşlarını eve çağırın.

 Arkadaşlık ilişkilerinin gelişmesi için oyuncaklarını paylaştığında çocuğunuzu takdir edin.

 Çocuğunuzu açık havada oynaması için parklara götürün.

 Çocuğunuzun oyun oynarken üstünün kirleneceğini düşünerek uygun giysiler giydirin.

 Çocuğunuz evde oyun oynarken evi kirletebileceği durumlarda gerekli ortamı düzenleyin. (Örneğin boya yaparken boya yapacağı masanın üstüne bir örtü serin.)

 Oyun köşesi veya oyun odası hazırlayın.

 Çocuğunuzu birden oyun ortamından koparmayın. Oyunu bitireceği zamanı kısa bir süre önce hatırlatın

 Çocuğunuzun oyuncaklarını toplamasını alışkanlık haline getirmeye çalışın.

 

Anne Babalar 3-6 Yaş Arası Çocuklarıyla Oyun Oynarken Nelere Dikkat Etmelidir?

 Ailece birlikte oyunlar oynayın.

 Çocuğunuzun oyunlarını eleştirmeyin.

 Oyun oynarken oynadığınız oyun hakkında düşündürücü sorular sorarak yaratıcılığını destekleyin.

 

Anne Babalar 3-6 Yaş Arası Çocuklarına Oyun Ve Oyuncak Seçerken Nelere Dikkat Etmelidir?

 Çocuğunuzun oyunları ve oyuncakları kendisinin seçmesine izin verin. Ancak bu noktada, çocuğun her istediği oyuncak değil; izin verilen sayıda oyuncak almasına özen gösterin.

Mümkünse oyuncakçıya her gidişinde sadece 1 oyuncak almasına izin verin. Böylece çocuğunuzun hem karar verme becerileri gelişir hem de kurallara ilişkin farkındalığı artar.

 Seçeceği oyuncakların güvenli, sağlam ve dayanıklı olmasına dikkat edin.

 Çocuğunuzda saldırganlığı teşvik edecek silah, tabanca gibi oyuncakları almamasını sağlayın. Mümkünse çocuğunuzun arkadaşlarının da aileleriyle görüşerek bu konuda ortak bir tutum sergilemeye çalışan.

 Çocuğunuzun evde kullanılmayan artık maddeleri kullanarak bunlardan oyuncak yapması için destekleyin. Örneğin tuvalet kağıdı, boncuk, kurdele, çeşitli paket kağıtları vb.

 Çocuğunuzun yaşına ve gelişim özelliklerine göre oyuncaklar seçin.

 Çocuğunuzun oyunlarını zenginleştirebilecek oyuncaklar seçin.

 

 

Kaynak: Kadıköy meb/0-18 yaş grubu gelişim rehberi