Doğal Gaz Akıllı Şebeke Uygulamaları & Sayaç Kalibrasyon Kazanımları

sayacdglgaz

     Türkiye’de Denetim, Vergi, Danışmanlık, Kurumsal Finansman ve Kurumsal Risk alanlarında 25. hizmet yılını dolduran Deloitte’un “Akıllı sayaç, akıllı şebeke ve ileri ölçüm altyapısının kurulması, etkileri ve yönetilmesi”ne yönelik çalışmaları, Türkiye’de yakın dönemde önemi iyice artacak enerji verimliliğine akıl sayaçlar penceresinden bakıyor. Deloitte’a göre; dağıtım şirketlerinin özelleştirilmeleri, yasal ayrışma gereksinimi, artan rekabet ve teknolojik gereksinimler neticesinde Türkiye enerji sektöründe akıllı sayaç / akıllı şebeke ihtiyacı ön plana çıkacak. Bu doğrultuda öncelikle dağıtım şirketleri olmak üzere diğer paydaşların da hazır olmaları gerekiyor.

     Uluslararası arenada akıllı şebeke yatırımlarına geçilmesinde birçok etkenin yer aldığı, bunlardan en önemlileri; maliyetlerin azaltılması ve verimliliğin arttırılması, enerji satışındaki rekabet ve artan mevzuat baskıları olarak sıralanıyor. Başta ABD olmak üzere, aynı zamanda birçok Avrupa ülkesinde akıllı şebeke ve akıllı sayaç yatırımları önemli yer tutuyor.

Türkiye’de akıllı sayaç sistemine geçiş belli bir süre alacak

Deloitte’a göre; ülkemizde akıllı sayaç yatırımları, mevcut durumda otomatik sayaç okuma sistemi (OSOS) başlığı altında adlandırılmakta ve elektrik iletim ve dağıtım şebekeleri için gündeme gelmektedir. Ancak akıllı şebeke sistemine tam anlamıyla geçiş belli bir süre alacak. Şüphesiz önümüzdeki kısa vadede dağıtım ve perakende satış şirketlerinin ayrışması, liberal piyasaya tam geçişin hızlanması ve serbest tüketici limitinin daha da azaltılması ile konu önemini arttıracak. Elektrik ticaretinde  rekabetin daha da artması ile birlikte müşterilerine daha iyi hizmet sunmak, kaçakları azaltmak ve varlık yönetiminde bir adım öne geçmek isteyen perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerinin akıllı şebeke yatırımlarına zaman kaybetmeden geçeceği belirtiliyor.

                               Yasal süreç

Deloitte tarafından, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik doğrultusunda elektrik üretmek isteyen özel veya tüzel kişilerin uzlaştırma verilerine zamanında ulaşmak için dağıtım şirketlerinin OSOS konusunda ilerleme ihtiyacına dikkat çekiliyor.

Deloitte, akıllı sayaçlar konusundaki yasal süreçte atılması gereken adımları şu şekilde sıralıyor: Nisan 2011 tarihinde yayınlanan ‘Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerinin Kapsamına ve Sayaç Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ kapsamında belirtildiği üzere dağıtım şirketleri tarafından ivedi olarak gerekli altyapı tasarımlarının EPDK’ya (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) iletilmesi gerekmektedir. Usul ve esaslara göre ayrıca, bu yıl içerisinde içerisinde dağıtım şirketleri tarafından OSOS kapsamına alınması gereken tüketicilerin tüketim limitlerinin belirlenerek EPDK’ya sunulması ön plana çıkmaktadır. Mevcut durumda limit yıllık 800 MWh olup, bu değer yeniden belirlenecek limitlerle dağıtım bölgeleri arasında da farklılık gösterebilecektir. Bu noktada dağıtım şirketleri tarafından zaman kaybetmeksizin ekonomik ve teknik fizibilite çalışması yapılarak bulguların bir vaka analizine dayandırılması gerekiyor.

Verilerin iyi tanımlanması gerekiyor

Dağıtım şirketleri tarafından yapılacak fizibilite ve altyapı tasarım çalışmaları esnasında, ölçüm noktalarından veri toplama merkezine aktarılması gereken verilerin iyi tanımlanması gerektiği belirtiliyor. Sayaçlara ilişkin tanımlayıcı kimlik verilerinin, tahakkuk ve faturalamaya esas verilerin (toplam aktif ve reaktif enerji endeksleri, dönemsel en yüksek demand verileri, yük profil eğrileri) ve sayaç durum bilgilerinin (kalibrasyon zamanı, zayıf pil uyarısı, klemens ve/veya gövde kapakları açılma uyarısı gibi) veri merkezlerinde tarihsel olarak saklanmasının ve farklı boyutlarda raporlama olanaklarının bulunmasının, ölçüm noktalarının zamanında ve doğru izlenmesinin, aynı zamanda faturalama sistemlerinin tutarlı verilerle beslenerek kayıp ve kaçağın büyük oranda azaltılmasının, şebekenin verimli bir şekilde yönetilerek yatırımların ve operasyonların daha doğru planlanması ve akabinde gerçekleştirilmesi adına büyük faydalar sağlayacağı vurgulanıyor.

Akıllı Sayaç Nedir; Getirileri Nelerdir?

Akıllı sayaçlar genellikle elektrik enerjisinin bir saatte bir veya daha kısa aralıklarla ölçülerek; en azından günde bir kontrol etme ve faturalandırma amacı ile sisteme bilgi verilmesi şeklinde tüketim miktarını kaydeden sayaç çeşididir. Akıllı sayaçlar sayesinde sayaç ile merkezi sistem arasındaki iletişim sağlanmış olur. Ev enerji kontrol sistemlerinin aksine, akıllı sayaçlar uzaktan bilgi raporlama özelliğine sahiptir.

Akıllı sayaçlar denildiğinde; genellikle akla elektrik sayaçları gelmesine rağmen, doğalgaz ve su tüketimini de ölçen akıllı sayaçlar da bulunmaktadır.
Benzer şekillerde çalışan sayaçlar, yıllardır bulunmaktadır; fakat akıllı sayaçlar gerçek zamanlı bilgi sağlayarak güç kalitesi ölçümü ve elektrik kesintisi bilgilerini iletebilmektedirler. Akıllı sayaçlar, alternatifleri olan geleneksel aralıklarla ölçülen sayaçlar veya zaman sayaçlarından daha az maliyete sahip olmasının yanı sıra yerleşim alanlarını da içine alarak, tüketici sınıfları arasında geniş çapta kullanımı amaçlanmaktadır. Aralıklı ölçülen sayaçlar ve zaman sayaçları eski bir teknoloji olmakla birlikte ticari ve endüstriyel tüketicilerin ölçümleri için kullanılmaktadır fakat otomatik ölçüm okuma özelliğine sahip değildirler. Akıllı sayaçlar, akıllı şebekelerin bir parçası olabilirler, fakat sadece akıllı sayaçlar kullanılarak akıllı şebeke oluşturulması söz konusu değildir.
Akıllı sayaçlar, zamana bağlı bilgi anlamında daha fazla parça üretebilmektedir. Ayrıca, voltaj değerleri ve enerji durumları tüm tüketici tabannda takip edilebilir ve günlük bilgileri tutulabilmektedir.
Tüketici tarafından bakıldığında, akıllı sayaçlar ile kendi tüketimlerini görebilmekte ve dolayısıyla tüketimlerini düşürebilmektedirler.
Maliyet açısından bakılırsa, akıllı sayaçlar aracılığı ile tüketicilerin saatlerini ölçen çalışan kadrosuna ihtiyaç ortadan kalkacaktır.
İş kuruluşları açısından bakıldığında, akıllı sayaçlar aracılığı ile daha hızlı oturma ve faturalandırma yapılabilmektedir.
Son olarak, bu miktarda bilgi aracılığı ile küçük tepe noktaları hesaplanabilir ve bu kapasite hesaplanmasına yardımcı olur. Kapasite hesaplanması aracılığı ile, daha düşük tepe noktası üretimi veya daha efektif kullanım için planlamalar yapılabilir.

Tüm akıllı sayaç teknolojilerinin en kritik teknolojik problemi iletişimdir. Her sayaç, belli bir merkezde toplanan bu bilgileri eksiksiz ve güvenli bir biçimde iletme özelliklerine sahip olmalıdır. Değişen çevresel etkenler ve sayaçların bulundukları yerler göz önüne alındığında; bu iletişim probleminin ne denli büyük olduğu anlaşılabilir. Bu problemin çözümü için yapılan öneriler şöyledir: cep telefonu ağlarının kullanımı, uydu, lisanslı radyo dalgaları, lisanslı ve lisanssız radyo dalgalarının kombine edilmesi ve iletim hattı üzerinden iletişim. Sadece iletişim amaçları için kullanımı değil, kullanılacak ağın çeşidi de önem arz etmektedir. Bu ağlara örnek verirsek: sabit kablosuz erişim, örgüsel ağ veya bu ikisinin kombine halde kullanımı. Bunların dışında potansiyel olarak kullanılabilecek ağ çeşitleri Wi-Fi ve diğer internet bazlı ağlardır. Bugüne kadar bu ağlardan herhangi biri tüm uygulamalar için optimal değerleri sağlamış değildir. Kentsel yapılar ile karşılaştırıldığında kırsal yapılarda, dağlık alanlar veya wireless hizmetinin az sağlanması dolayısıyla iletişim problemleri yaşanmaktadır.

Geliştirilmiş Sayaç Altyapısı, enerji kullanımını bilgilerini toplayan, ölçen ve analiz eden sistemlerdir. Ayrıca elektrik, gaz, ısı ve su sayaçları ile sistemin haberleşmesini sağlayarak ihtiyacın talep edilmesini veya planlanmasını sağlamaktadır. Bu sistemlerde donanım, yazılım, iletişim, tüketici enerji ekranı ve denetleyicileri, tüketici bağlantılı sistemler, Sayaç Bilgi Yönetimi yazılımı ve tedarikçi firma sistemleri bulunmaktadır.

Ölçüm cihazları ve firma sistemleri arasındaki ağ aracılığı ile toplanmış bilgiler, tüketicilere, tedarikçilere, yapı şirketlerine ve servis sağlayıcılarına sağlanmaktadır. Bu durum sayesinde şirketlerin arz talep sistemlerinde çalışması sağlanmaktadır. Tüketiciler, bu sistem tarafından sağlanan bu bilgileri kullanarak, normal tüketim modellerini kullanarak daha düşük fiyatlara ulaşabilmenin avantajını sağlayabilirler. Fiyatlandırma, tüketim tepe değeri artışını kontrol edebilmek için kullanılabilir.

Geliştirilmiş Sayaç Altyapısının, otomatik sayaç ölçüm cihazlarından farkı sayaç ile iki yönlü iletişim sağlanabilmektedir. Sadece sayaç ölçümüne yarayan sistemler Geliştirilmiş Sayaç Altyapısı olarak nitelendirilemezler.