Dünyanın Doğuşu

14 milyar yıl önceki Büyük Patlama’dan sonra, güneş sistemimizin ortaya çıkmasına kadar yaklaşık 9 milyar yıl geçti. Güneş’in yaklaşık 4,6 milyar yıl önce doğuşu, güneş sisteminin, Dünya’nın ve diğer gezegenlerin yaratılışını getirdi. Dünya’nın gelişim öyküsü, şimdiki biçimine ve birçok jeolojik fenomene dair sorulara cevaplar sağlıyor. Örneğin, Dünya’nın iç yapısını, Dünya’yı çevreleyen atmosferin ve manyetik alanın oluşumunu, okyanusların ve kıtaların kökenini açıklıyor.

Dünya şimdiki biçimine yaklaşık 50 milyon yılda, yani 4,55 milyar yıllık yaşına göre bir göz kırpışı kadar kısa sürede kavuştu. Bugünkü jeolojik koşullar geçmişteki koşulları yansıtır.

Güneş’in oluşumundan sonra, çok sayıda gökcismi genç yıldızın çevresindeki bir yörüngeye girdi. Gezegencik olarak bilinen bu gezegen atalarının büyüklüğü birkaç santimetreden birkaç kilometreye kadar varmaktaydı. Zaman içinde birbirleriyle çarpışan gezegencikler ya daha küçük parçalara ayrıldılar ya da Güneş’in ısısıyla kümeleşip daha büyük cisimlere dönüştüler. Sürekli büyüyen bu madde toplarından bazıları milyonlarca yıl içinde belli bir kütleye kavuştular ve kütleçekimi sayesinde Güneş’in çevresinde kararlı yörüngelere girip dönmeye başladılar. İşte bu uydulardan, yani ön-gezegenlerden biri Dünya’ydı.

Genç Dünya

Genç Dünya bugün bildiğimiz gezegenden temelde farklıydı. Aşırı yüksekten sıcaklıktan dolayı, bütün uçucu elementler buharlaştı. Bu “ön-dünya” Güneş’in çevresinde düzensiz dolanan gazsız, şekilsiz ve katı bir kayaç yığınıydı. Dünya’nın dönüşü ancak 4,5 milyar yıl önce, Ay’ın ortaya çıkışıyla kararlı hale geldi.

Aynı süreçte Dünya’nın iç yapısı yeniden yapılanmanın eşiğindeydi. Güneş enerjisi, diğer gök cisimleriyle sürekli çarpışmalar ve Dünya’nın iç kısmındaki radyoaktif bozunum öylesine büyük ısı yarattı ki, genç Dünya erimeye başladı. Demir gibi ağır elementler erimiş taşlara gömülüp Dünya’nın çekirdeği içinde yoğunlaşırken daha hafif elementler yüzeyde toplandı. Böylece zamanla Dünya’nın katmanlı yapısı oluştu.

Dünya’nın Katmanlı Yapısı

Bugünkü Dünya soğana benzer bir yapı sergiler. Çekirdeği yaklaşık 3.470 km çapındadır. Esas olarak demirden, ayrıca bir miktar nikelden oluşur ve yaklaşık 4000°C düzeyinde bir sıcaklığa sahiptir. Yaklaşık 1.200 km çapındaki en iç kısmı katı, geri kalan kısmı ise sıvıdır. Dünya’nın çekirdeğini 2.850 km’lik sağlam bir manto sarmalar. Mantonun basıncı ve sıcaklığı öylesine yüksektir ki, kayaçlar katı halde olmasına karşın kalıp kili gibi tepki verirler ve basınç altında kırılmazlar.

Dünya’nın yüzeyi katı ve nispeten ince bir dış kabuk biçimindedir. Dünya’nın toplam hacminin %1’inden azını oluşturur; yüksek yoğunlukta alüminyum ve silikon içerir. İki tür kabuk materyali vardır: Kalınlığı 10 km’ye kadar varan okyanus kabuğu ve kalınlığı 40 km’ye kadar varan kıta kabuğu. Kabukta meydana gelen hareketlere tektonik levhalar, yani litosferin (kabuk ve üst manto) kırık parçaları yol açar.

Kısa kısa………

İçeriden dışarıya Dünya’nın katmanlı yapısı: Çekirdek, manto ve kabuk.

40 bin yıl süren düzenli yağmurlar ilk okyanusları oluşturmuştur.

Güneş ilk kez 4,6 milyar yıl önce ışıldadı.

Dünya’nın yaşı tahminen 4,55 milyar yıldır.

Ay 4,53 milyar yıl önce bir meteorun Dünya’ya çarpmasıyla ortaya çıktı.

İlk atmosfer yaklaşık 4 milyar yıl önce oluştu.

Kıtalar yaklaşık 4 milyar yıl önce belirdi.