İlk Canlılar…

Canlılar zaman içinde basit yapılardan çokhücreli ve daha yüksek yapılı organizmalar gibi gittikçe karmaşık biçimlere doğru bir gelişim göstermiştir.

İlk hücre benzeri yapılar olan protobiyontların ortaya çıkışından sonra, ilk gerçek hücreler olan prokaryotların evrimi için yol açıldı.

Prokaryotlar-İlk Gerçek Hücreler

İlk prokaryotlar şimdiki bakterilere ve siyanobakterilere, yani mavi-yeşil alglere çok benziyordu. Gerçek bir çekirdekten yoksun olmakla birlikte, çevreden ayrılmalarını saplayan ve böylece metabolik süreçlerin meydana gelebileceği bir iç alan yaratan zarları vardı.

İlk prokaryotlardan bazıları enerji ihtiyaçlarını karşılamak üzere güneş ışığını kullanmaya başladılar. Hidrojen sülfiti oksitleme ve atık ürün olarak kükürt salma yoluyla anaerobik bir fotosentez yürüttüler. Bu tip enerji üretimi günümüzde mor bakterilerce hala uygulanır.

Oksijen üreten fotosentezin gelişimi ileriye doğru önemli bir adımdı. Siyanobakteriler güneş enerjisini, karbondioksiti ve çevrelerinde bolca bulunan suyu kullanarak kendi besinlerini oluşturmaya başladılar. Bu süreç o sırada canlılar için zehirli olan oksijeni bir atık ürün olarak salmaktaydı. Varlığını sürdüren diğer canlılar, kükürtlü kaplıcalar gibi oksijensiz yaşam alanlarına çekilebilen ya da gıda oksitlenmesi sırasında enerji üretmek üzere hücre solunumu yoluyla oksijenden yararlanabilen organizmalarla sınırlıydı. Bilinen en eski prokaryot fosilleri yaklaşık 3,4milyar yaşındaki stromatolitlerdir. Bunlar siyanobakteri kolonilerinin, geçmişte olduğu gibi bugün de oluşturduğu kalsiyum karbonat çökelleridir.

İlk Ökaryotlar

İlk ökaryotlar büyük olasılıkla yaklaşık 2 milyar yıl önce, prokaryot hücreler arasındaki simbiyotik ilişkilerden ortaya çıktılar. Gerçek bir hücre çekirdeğiyle donandıkları için, daha yüksek yapılı organizmaların gelişimi için temel sağladılar. Tekhücreli organizmaların yanı sıra bütün çokhücreli canlıların, yani bitkilerin, hayvanların ve insanların kökeni ökaryotlara dayanır.

Çokhücreli Organizmalar

Çokhücreli hayat, hücre bölünmesinden sonra yavru hücrelerin birbirinden ayrılmadığı tekhücreli organizma kolonilerinden doğmuş olabilir. Birden fazla çekirdeğe sahip tekhücreli organizmalardan gelişmiş olması da mümkündür. İlk çokhücreli organizmalar muhtemelen 700 milyon yıl kadar önce Prekambriyen çağda ortaya çıktı. Ancak varlıklarını belgeleyen çok az fosil kaydı vardır; bunun sebebi büyük olasılıkla kabuk gibi sert fiziksel bileşenlerinin olmamasıdır. Yumuşak bedenli organizmaların izlerine çoğunlukla Avustralya’nın Ediakara faunasına rastlanır. Erken Kambriyen dönemde, 50 milyon yıl gibi görece kısa bir sürede birçok canlı türü gelişti. Yaklaşık 400 milyon yıl önce, ilk bitkilerin karaya çıkması, diğer organizmaların kuru topraklara yerleşmesinin yolunu açtı.

Kısa kısa….

Bakteriler milyarlarca yıldan beri hemen hiç değişmeden varlıklarını sürdürmüş ve sayısız yaşam alanına yayılmışlardır.

Canlı fosiller milyonlarca yıl boyunca fazla değişmeyen türlerdir. Daha yüksek ve daha karmaşık yapılı bu organizmaların çok az örneği vardır.

Siyanobakteriler oksijen üreten fotosentezi yapan ilk canlılardı.

Stromatolitler deniz siyanobakterilerinin oluşturduğu kalsiyum karbonat çökelleridir.

İnsanlar yüzyıllardan beri peynir yapmak için en eski canlıları, yani bakterileri kullanmışlardır.