Kemirgenler ve Tavşanımsılar…

Dış benzerliklerine karşın, kemirgenler ve tavşanımsılar birbirlerinden bağımsız olarak evrim geçirmişlerdir. Ancak üst çenelerindeki kesici dişleriyle kolayca ayırt edilebilirler.

Kemirgenler ve tavşanımsılar Antarktika dışında bütün gezegende barınırlar.

Kemirgenler

Memeliler sınıfı içinde, kemirgenler 1700 türle en çok çeşitlilik içeren takımı oluşturur. Bütün kemirgenlerin ortak özelliği diş yapısıdır; üst ve alt çenelerinin önünde keskiye benzer bir çift kesici diş bulunur. Bu dişler ömür boyunca büyümeye devam eder. Keski biçimi sürekli aşınma ve yıpranma sonucunda ortaya çıkar; çünkü dişlerin sadece ön kısmı, sert bir mine katmanıyla korunur. Kemirgenlerde köpekdişleri ve küçük azıdişleri yoktur; bu durum kesicidişler ve azıdişleri arasında bir boşluk oluşmasına yol açar.

Kemirgenler esas olarak yaprak, tohum, meyve, kök ve yumruyla beslenir; ama birkaç tür böcekleri ya da başka omurgasızları da yer. Diş yapıları olağanüstü güçlü çiğneme kaslarıyla desteklenir; bütün kemirgenlerin yuvarlak suratlı görünmesinin sebebi budur. Kemirgenler çoğunlukla topluluklar halinde dostça yaşarlar; dağsıçanları ve ev fareleri buna örnektir. Gece gündüz ortalıkta dolaşan kemirgenlere gökyüzü hariç olmak üzere, sulardan yüksek dağlara kadar her habitatta rastlanabilir. Kemirgenlerin davranış alışkanlıkları çoğu kez yaşadıkları ortama bağlıdır. İnsanların yakınında yaşayan ev faresi gibi türler, yaşam alışkanlıklarını insanlarınkine uydurmuşlardır. Güney Amerika kapibaraları ve Avrupa kunduzları sulak alanlarda yaşadıkları için, yüzücülükte ve dalgıçlıkta ustadırlar. Afrika yaylı tavşanı, kangurununkine benzer arka bacaklarından dolayı olağanüstü bir sıçrama yeteneğine sahiptir. Sincapların yetkin tırmanıcılığı, dengeyi sağlamaya yarayan uzun kuyruklarından gelir.

Tavşanımsılar

Tavşanımsılar hem yaban tavşanı ve adatavşanı gibi uzun kulaklı hayvanları, hem de kobaya benzeyen Kuzey Amerika pikaları gibi küçük kulaklı hayvanları kapsar. Eskiden yaban tavşanları ve adatavşanları kemirgen sayılırdı. Oysa adatavşanının diş yapısına bakılınca, iki grup arasındaki farklılık hemen göze çarpar. Bütün tavşanımsılar gibi, adatavşanlarının üst çenedeki kesicidişlerinin arkasında iki çift küçük kesici diş, yani mandal dişler yer alır. Bu diş yapısından dolayı, tavşanımsılar çiğnemeye dayalı beslenmeye çok iyi uyum sağlamışlardır.

Tipik olarak yarık üst dudakları ve deri kıvrımları vardır (tavşandudağı); ayrıca burun deliklerini açıp kapayınca ritmik biçimde seğirirler. Çok gelişken dokunma ve işitme duyuları vardır; tavşanlarda burnun ve lop kulakların çevresindeki uzun duyarlı tüyler de buna yardımcı olur. Baştan aşağı tüyle kaplı olan arka bacakları genellikle çok uzundur. Tavşanlar saatte 80 km’ye kadar varan bir hızla koşarlar; tarlalar, çayırlar, platolar ve yarı çöllere özgü açık habitatlarda yaşamalarını kolaylaştıran bu beceri, özellikle bir yırtıcıdan kaçmaya çalışırken önemlidir.

Saf otçul olan tavşanımsılar yüksek selüloz içerikli besinleri barsak bakterilerinin yardımıyla metabolize ederler. Optimum metabolizmayı sağlamak için, çıkardıkları yumuşak dışkı topaklarını ikinci kez yutarlar. Yavrularını, kazdıkları oyuklarda veya yuvalarda yetiştirirler. Kısa ömürlü olmaları nedeniyle, yılda birkaç batında yaklaşık dokuz yavru doğururlar. Bu yüksek doğum sıklığı, çoğu kez yırtıcı hayvanların ve kuşların yediği yavruların kolay telef oluşuna bir çözüm getirir. Yaban tavşanlarında ve benzer hayvanlarda kürkün hemen her zaman kırmızımsı ya da boz-kahverengi olmasın azami kamuflajı sağlar.

Kısa kısa……

Üst ve alt çenelerdeki bir çift iri kesicidişten oluşan kemirici dişler, bu grubun diş yapısının ayırıcı bir özelliğidir.

Islıklı tavşanın dişisi(pika) yılda üç sefer ortalama on iki yavru doğurur.

Ağırlıklı olarak ıslak ortamlarda kalan misk sıçanları, su içinde veya çevresinde yetişen bitkilerle beslenirler ve çok iyi yüzerler.

Sincaplar esas olarak sabah erken ve akşam yiyecek aramaya çıkarlar.

Tavşanımsıların ikinci bir çift kesicidişi vardır. Gelişerek mandal biçimine bürünen bu dişler üst çenedeki bir çift ön dişin arkasında saklın durur.