Yıldızların Ölümü ve izleri.

Bir yıldızın yaşam döngüsünün son evresi çalkantılı olabilir. Yüksek kütleli yıldızlar balon gibi şişer ve hatta patlar. Tuhaf gökcisimlerinin çoğu aslında dağılmış yıldızların kalıntılarıdır.

Yıldızın merkezindeki hidrojen kaynağı tükendiğinde, enerji çıkışındaki azalma iç basıncını düşürür. Yıldızın çekirdeği kendi kütle çekimi kuvveti altında büzüşür ve böylece sıkışarak yeniden ısınır. Çekirdek yeterli sıcaklığa varırsa, helyum karbonun yanı sıra oksijenle kaynaşabilir ve dolayısıyla yıldız bir süre daha enerji üretmeye devam edebilir.


Yıldız bu enerjiyle bir kez daha patlar ve dış gaz katmanlarının çapı yüz misli genişler. Yüzeyi soğur ve bu süreçte kırmızımsı bir görünüm alır. Yıldız artık bir kırmızı deve dönüşür. Yüksek kütleli bir dev yıldızın merkezi öylesine sıcak hale gelebilir ki, nükleer füzyon süreciyle demir gibi ağır kimyasal elementler oluşabilir.
Yıldız Şişmesi

“Kırmızı devler” pek dengeli değildir. Böyle bir değişken yıldız periyodik ya da düzensiz atımlarla zonklar ve çoğu kez dış katmanını bir gezegen nebulası biçiminde dışarıya atar. Güneş’inkine yakın kütleye sahip bir yıldız bu durumda ömrünün sonuna varır. Geriye, yaklaşık Dünya büyüklüğündeki parlak ve sıkışık çekirdek kalır. Geride kalan bu beyaz cüce gittikçe soğur.

Nötron Yıldızı ve Pulsar

Sekiz güneş kütlesinden daha yüksek kütleye sahip bir yıldızı farklı bir akıbet bekler. Yakıtın tükenmesinden sonra merkez bölgenin çöküşü sırasında, son bir kütlesel enerji salımıyla dış katmanlar savrulur. Yıldız bir süpernova olarak patlarken, aynı anda çekirdeği daha da çöker. İç basınç şiddetli şekilde artar ve atom bileşenleri birbirini sıkıştırır. Elktronlar ve protonlar artık nötronlara dönüşür ve boş alanlar yok olur. Bu nötron yıldızının Güneş’inkine yakın bir kütlesi vardır, ama çapı 10-20 km dolayındadır. Bir çay kaşığı kadar nötron materyali yaklaşık bir milyar küçük arabanın kütlesine ulaşır. Nötron yıldızları çabuk döner ve periyodik bir radyo sinyali gönderebilir. Yengeç Nebulası bir süpernova kalıntısının en iyi bilinen örneğidir. İçindeki bir puslar saniyede 30 kez döner.

Son Durak “Kara Delik”

Nötron yıldızı ancak yaklaşık üç güneş kütlesinden daha düşük düzeyde kararlı olur. Aksi halde, kendi kütle çekimi kuvvetine direnemez ve bu kez tam anlamıyla çöker. Böyle oluşan bir kara deliğe, inanılmaz kütle çekimi kuvvetinden dolayı ne ışık, ne de madde sızabilir. Bir kara deliğin içinde, boşluk öylesine sıkışır ki, normal fizik yasaları artık geçerli olmaz.

Kısa kısa…………..

 

Süpernova patlamaları yüksek kütleli yıldızların ömrünün son aşamasında oluşur.Normal bir galakside her 50 yılda ortalama bir süpernova patlar.Bu süreçte ışıldama bir milyar kat artar. Patlayan yıldız kısa bir süre için bütün galaksi kadar parlak görünür.